കയ്യില്‍ നയാപൈസയില്ലാതെ ലോകം മുഴുവന്‍ വലിയൊരു ബിസ്സിനസ് സാമ്രാജ്യം കെട്ടിപ്പടുത്ത ഫില്‍ നൈറ്റിന്‍റെ വിജയ ഗാഥ

പ്രകാശ് നായര്‍ മേലില
Wednesday, February 28, 2018

Nike (നൈക്കി) ലോകത്തെ മികച്ച സ്പോര്‍ട്സ് ഷൂസുകളും മറ്റനുബന്ധ ഉപകരണങ്ങളും നിര്‍മ്മിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ കമ്പനിയാണ്. ഇതിന്‍റെ Co Founder ആയിരുന്നു Phil Knight..

കോളേജിലെ പരീക്ഷയ്ക്ക് വന്ന ചോദ്യത്തിന് Phil Knight അലസമായി എഴുതിയിട്ട ഉത്തരമാണ് പ്രചോദനം. ചോദ്യമിതായിരുന്നു ” ചെറിയ ബിസ്സിനസ്സും അതിന്‍റെ മാര്‍ക്കറ്റിംഗ് പ്ലാനും.”?

Phil Knight എഴുതി. ” ജപ്പാനിലെ ഷൂ നിര്‍മ്മാതാക്കളുടെ സഹായത്തോടെ Adidas ,Puma മുതലായ കമ്പനികള്‍ നിര്‍മ്മിക്കുന്ന ഷൂസുകളെക്കാള്‍ വിലകുറഞ്ഞതും, ഉറപ്പുള്ളതും നല്ല ഗുണ നിലവാരമുള്ളതുമായ ഷൂ നിര്‍മ്മിച്ചു വില്‍ക്കാന്‍ കഴിയും..! ”

പരീക്ഷയില്‍ ജയിച്ചുകഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ പലപ്പോഴും താനെഴുതിയ ഉത്തരം ചോദ്യമായി മനസ്സില്‍ ഉയര്‍ന്നുവന്നു.

നല്ല ഓട്ടക്കാരനായിരുന്നു Phil Knight.. അതാണ്‌ ഷൂ വിഷയമായി തെരഞ്ഞെടുത്തത്. പോസ്റ്റ്‌ ഗ്രാജുവേഷന്‍ കഴിഞ്ഞ ശേഷം ഫില്‍ ഷൂ നിര്‍മ്മാണത്തെപ്പറ്റി കാര്യമായിത്തന്നെ ചിന്തിക്കാന്‍ തുടങ്ങി.അങ്ങനെ അദ്ദേഹം Adidas ഷൂ നിര്‍മ്മിക്കുന്ന ജപ്പാനിലെ ഓനിറ്റ്സുക (Onitsuka) ഫാക്ടറി യുടമയെ നേരിട്ടു പോയിക്കണ്ട. താന്‍ ബ്ലൂ റിബന്‍ കമ്പനിയുടെ ഉടമയാണെന്നു പരിചയപ്പെടുത്തി അവിടുത്തെ ഉല്‍പ്പാദന വിപണന രീതികളെല്ലാം കണ്ടു മനസ്സിലാക്കി.

ബ്ലൂ റിബന്‍ എന്ന ഒരു കമ്പനി Phil Knight ന്റെ ഭാവനയായിരുന്നു,അന്ന് അങ്ങനെ ഒരു കമ്പനി ലോകത്ത് നിലവിലില്ലായിരുന്നു.അമേരിക്കയില്‍ തിരിച്ചെത്തിയ Phil Knight പിതാവിനോട് കുറച്ചു പണം കടമായി ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആവശ്യം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു..

ആ പണം ലോകത്തെ ബൃഹത്തായ ഒരു സ്ഥാപന ത്തിന്‍റെ അടിത്തറയായി മാറി. ജപ്പാനില്‍ അദ്ദേഹം കണ്ട ഷൂ നിര്‍മ്മാണ വിദ്യ അല്‍പ്പം മോഡിഫൈ ചെയ്ത് അദ്ദേഹം ചെറിയതോതില്‍ ഷൂസുകള്‍ നിര്‍മ്മിച്ചു വിപണനം ആരംഭിച്ചു..കുറച്ചു സാമ്പിളുകള്‍ അദ്ദേഹം തന്‍റെ കോച്ച് (Phil Knight ഓട്ടക്കാരനായിരുന്നു ) Bill Bowerman ന് അയച്ചുകൊടുത്തു. കൊച്ചിന് ഷൂസ് ഏറെ ഇഷ്ടമായി..

പിന്നീട് Bill Bowerman ഫിലിനൊപ്പം ബിസ്സിനസ് പങ്കാളിയായി മാറി.

ഫില്‍ പുതുമയാര്‍ന്ന ഒരു തുടക്കം ആഗ്രഹിച്ചു. ആദ്യമായി തന്‍റെ കമ്പനിക്ക് അദ്ദേഹം ഡയമെന്‍ഷന്‍ -6 എന്ന് പേരിടാന്‍ തീരുമാനിച്ചു. എന്നാല്‍ ഫില്‍ ന്‍റെ സുഹൃത്തും കമ്പനിയിലെ ആദ്യ ഷെയര്‍ ഹോള്‍ഡറുമായ Jeff Johnson നിര്‍ദ്ദേശിച്ച ‘നൈക്കി’ എന്ന പേര് ഫിലിനും നന്നായി ബോധിച്ചു..ആ പേര് സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു.യൂനാന്‍ ദേവതയായ ‘ നായ് – കീ ‘ അതായത് God’s Of Victory ആണ് NIKE എന്നായത്.

നൈക്കി യുടെ tick ഉം ലോഗോയും ഡിസൈന്‍ ചെയ്തത് കാരൊലിന്‍ ഡേവിഡ്സന്‍ എന്ന വിദ്യാര്‍ഥിനിയായി രുന്നു.ഇതിനു പ്രതിഫലമായി കാരൊലിന് നല്‍കിയത് വെറും 35 ഡോളര്‍ .കൊടുക്കാന്‍ മനസ്സില്ലാത്തതല്ല. തുടക്കത്തിലെ സാമ്പത്തിക ഞെരുക്കം.എന്നാല്‍ വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം നൈക്കി ബ്രാന്‍ഡ് പോപ്പുലര്‍ ആയി മാര്‍ക്കറ്റുകള്‍ കീഴടക്കിയപ്പോള്‍ നൈക്കി ഡിസൈന്‍ ഉള്ള ഒരു ഡയമണ്ട് റിങ്ങും കമ്പനിയുടെ കുറച്ചു ഷെയറുകളും Phil Knight കാരോലിനു സൗജന്യമായി നല്‍കി.

ലോകത്തെ ഒട്ടുമിക്ക എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും നൈക്കി യുടെ Head Quarters ഉണ്ട്.എന്നാല്‍ അത്ഭുതകരമായ വസ്തുത നൈക്കി ക്ക് ലോകത്തൊരിടത്തും സ്വന്തമായി ഫാക്ടറി ഇല്ലെന്നതാണ്.Nike ന്‍റെ പ്രോഡക്റ്റ് കള്‍ കരാറുകാര്‍ ( Contractors) അവരുടെ ഫാക്ടറി കളിലാണ് നിര്‍മ്മിക്കുന്നത്.മേല്‍നോട്ടം ,Quality Inspection ഒക്കെ Nike അധികാരികളാണ് നടത്തുക.

1970 കളില്‍ ലോകത്ത് ലഭ്യമായ സ്പോര്‍ട്സ് സ്നീക്കര്‍ ബോക്സുകള്‍ എല്ലാം വെള്ള ,നീല നിറത്തിലുള്ളവയാ യിരുന്നു. ഷിക്കാഗോയില്‍ നടന്ന Sports Goods Association ല്‍ Nike ന്‍റെ പ്രോഡക്റ്റ്കള്‍ ആദ്യമായി പ്രദര്‍ശിപ്പിക്കാന്‍ അവസരം കൈവന്നു..എന്നും പുതുമകള്‍ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന Phil Knight അതുവഴി ജനങ്ങളുടെ കൂടുതല്‍ ശ്രദ്ധ ആകര്‍ഷിക്കാന്‍ കഴിയുമെന്ന വിശ്വാസത്തോടെ തന്‍റെ ഷൂസുകളുടെ പാക്കിംഗ് നിയോണ്‍ ഓറഞ്ച് നിറത്തില്‍ അവതരിപ്പിച്ചു.അത് ഫലം കണ്ടു..ആകര്‍ഷകമായ കളര്‍, ആള്‍ക്കാരുടെ ആദ്യശ്രദ്ധ അതിലേക്കു പതിഞ്ഞു. ഇതിനു ഫില്‍ പറയുന്ന കാര്യം..മഴവില്ലിലെ ഓറഞ്ച് നിറമാണ് മറ്റെല്ലാ നിറങ്ങളെക്കാളും മുന്നില്‍ തെളിയുന്നത് എന്നാണ്.

ഇന്ന് Nike ന്‍റെ ഈ ബ്രാന്‍ഡ് കളര്‍ ലോകമെങ്ങും പോപ്പുലറാണ്.

Nike ഷൂസിനെപ്പോലെ അതിന്‍റെ പരസ്യം ‘ Just do it ‘ വിശ്വ പ്രസിദ്ധമാണ്. എന്നാല്‍ വിജ്ഞാപനത്തെക്കാള്‍ ഗുണനിലവാരമാണ് ഒരു Product ന്‍റെ നിലനില്‍പ്പ്‌ എന്നുറച്ചു വിശ്വസിക്കുന്നയാളാണ് Phil Knight.

ടൈഗര്‍ വൂട്സ്, മൈക്കില്‍ ജോര്‍ഡന്‍,റോജര്‍ ഫെഡറര്‍,റാഫേല്‍ നദാല്‍, സെറീന വില്യംസ്, ക്രിസ്ത്യാനോ റൊണാള്‍ഡോ തുടങ്ങിയവര്‍ ഇന്ന് Nike ന്‍റെ അറിയപ്പെടുന്ന മുഖങ്ങളാണ്.

2016 ജൂണ്‍ മാസം കമ്പനിയില്‍ നിന്ന് റിട്ടയര്‍മെന്റ് എടുത്ത ഫില്‍ നൈറ്റ് ഇപ്പോള്‍ ചാരിറ്റി പ്രവര്‍ത്ത നങ്ങളുമായി ഒതുങ്ങിക്കഴിയുന്നു.

( ഇത് Phil Knight എന്ന വ്യക്തിയുടെ ജീവിത കഥയല്ല .അദ്ദേഹം ജോലി ചെയ്തതും,പിതാവിന്‍റെ പത്രവ്യവ സായവും, Phil Knight ന്‍റെ തന്നെ സിനിമാ നിര്‍മ്മാണ കമ്പനിയും ഒന്നും ഇവിടെ വിഷയമായില്ല. എന്നാല്‍ അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ലക്ഷ്യബോധവും ,നിശ്ചയദാര്‍ഡ്യവും ആണ് വിലയിരുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്)

×