മഹാശിവരാത്രി: അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് പ്രകാശത്തിലേക്കുള്ള പുണ്യയാത്ര

ഭാരതീയ സംസ്‌കാരത്തിലെ ഏറ്റവും പവിത്രവും ഭക്തിനിര്‍ഭരവുമായ ആഘോഷങ്ങളില്‍ ഒന്നാണ് മഹാശിവരാത്രി. മാഘമാസത്തിലെ കറുത്ത പക്ഷ ചതുര്‍ദശി തിഥിയിലാണ് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഹൈന്ദവ വിശ്വാസികള്‍ ശിവരാത്രി ആഘോഷിക്കുന്നത്.

കേവലം ഒരു ഉത്സവം എന്നതിലുപരി, മനുഷ്യനിലെ തമോഗുണങ്ങളെ അകറ്റി സത്വഗുണത്തെ ഉണര്‍ത്തുന്ന വലിയൊരു ആത്മീയ പാഠമാണ് ഈ ദിനം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്.

ഐതിഹ്യങ്ങളിലെ ശിവരൂപം

ശിവരാത്രിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യങ്ങള്‍ നിലവിലുണ്ട്. അവയില്‍ പ്രധാനപ്പെട്ട ചിലത് താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

ശിവ-പാര്‍വ്വതി പരിണയം: ആദിപരാശക്തിയായ പാര്‍വ്വതി ദേവിയും പരമശിവനും വിവാഹിതരായ ദിനമായി മഹാശിവരാത്രിയെ കരുതുന്നു. പ്രകൃതിയും പുരുഷനും ഒന്നാകുന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണിത്.

ലിംഗോത്ഭവം: ബ്രഹ്‌മാവിനും വിഷ്ണുവിനും ഇടയിലുണ്ടായ തര്‍ക്കം പരിഹരിക്കാനായി പരമശിവന്‍ അനന്തമായ ജ്യോതിര്‍ലിംഗമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത് ഈ ദിനത്തിലാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

കാളകൂട വിഷം: പാലാഴി മഥന സമയത്ത് ഉയര്‍ന്നുവന്ന കാളകൂട വിഷം ലോകരക്ഷാര്‍ത്ഥം ഭഗവാന്‍ പാനം ചെയ്തു. വിഷം തൊണ്ടയില്‍ തങ്ങിനിന്ന് ഭഗവാന്റെ കണ്ഠം നീലനിറമായതിനാല്‍ അദ്ദേഹം 'നീലകണ്ഠന്‍' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. ഭഗവാന് ആപത്ത് വരാതിരിക്കാന്‍ ദേവന്മാരും ഭക്തരും ഉറക്കമൊഴിഞ്ഞ് പ്രാര്‍ത്ഥിച്ചതിന്റെ സ്മരണ പുതുക്കലാണ് ശിവരാത്രി ജാഗരണം.

ശിവരാത്രി വ്രതം മറ്റു വ്രതങ്ങളില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. അഹോരാത്രം നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന വ്രതാനുഷ്ഠാനമാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത.

പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളെ അടക്കി മനസ്സിനെ ഈശ്വരനിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കാന്‍ ഉപവാസം സഹായിക്കുന്നു. 'രാത്രി' എന്നാല്‍ അജ്ഞത എന്നാണ് അര്‍ത്ഥം. ജാഗരണത്തിലൂടെ നാം അജ്ഞതയുടെ ഉറക്കത്തില്‍ നിന്ന് അറിവിന്റെ പ്രകാശത്തിലേക്ക് ഉണരുന്നു.

ശിവലിംഗത്തില്‍ നടത്തുന്ന ജലാഭിഷേകവും ക്ഷീരാഭിഷേകവും ഭക്തന്റെ ഹൃദയത്തിലെ മാലിന്യങ്ങളെ കഴുകിക്കളയുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

കൂവളത്തിലയുടെ പുണ്യം

ശിവരാത്രി പൂജയില്‍ ഒഴിച്ചുനിര്‍ത്താനാവാത്തതാണ് കൂവളത്തില. മൂന്ന് ഇതളുകളുള്ള കൂവളത്തില ഭഗവാന്റെ ത്രിനേത്രങ്ങളെയും തൃശ്ശൂലത്തെയും സത്വ-രജ-തമോ ഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. കൂവളത്തില കൊണ്ട് ഭഗവാനെ അര്‍ച്ചിക്കുന്നത് വഴി ഏഴ് ജന്മങ്ങളിലെ പാപങ്ങള്‍ നശിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.

'ഓം നമഃ ശിവായ' എന്ന പഞ്ചാക്ഷരി മന്ത്രം മുഴങ്ങുന്ന ശിവരാത്രി നാളുകള്‍ മനുഷ്യന് നല്‍കുന്നത് ശാന്തിയുടെയും സമാധാനത്തിന്റെയും സന്ദേശമാണ്. ലൗകിക സുഖങ്ങളില്‍ നിന്ന് മാറിനിന്ന് ആത്മീയമായ ഔന്നത്യം തേടാനുള്ള ഒരു അവസരമാണിത്. ശിവന്‍ സംഹാരമൂര്‍ത്തി മാത്രമല്ല, മംഗളകാരി കൂടിയാണ്.