അസമിലെ 500 വർഷം പഴക്കമുള്ള 'ഭാവന' കലാരൂപം കൊച്ചി ബിനാലെയിൽ അരങ്ങേറി

കൊച്ചി: അസമിലെ അഞ്ഞൂറ് വർഷം പഴക്കമുള്ള പൗരാണിക കലാരൂപമായ 'ഭാവന' (Bhaona) കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെയുടെ പ്രധാന വേദിയായ ഫോർട്ട് കൊച്ചി ആസ്പിൻവാൾ ഹൗസിൽ ശ്രദ്ധേയമായി. പഞ്ചേരി ആർട്ടിസ്റ്റ് യൂണിയന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ നടന്ന മൂന്ന് ദിവസത്തെ പ്രദർശനം, വൈഷ്ണവ ദർശനങ്ങളിലും കഥാപ്രസംഗങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതമായ ഈ കലാരൂപത്തെ ബിനാലെയിലെ കലാപ്രേമികൾക്ക് മുന്നിലെത്തിച്ചു. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സന്യാസിയും പരിഷ്കർത്താവുമായ ശ്രീമന്ത ശങ്കർദേവ് വിഭാവനം ചെയ്ത ഈ കലാരൂപം, സംഗീതം, നൃത്തം, നാടകം, ഭക്തി എന്നിവയുടെ മനോഹരമായ സമന്വയമാണ്.

മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിലെ കർണ്ണവധമാണ് ആസ്പിൻവാളിലെ വേദിയിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. അസമിലെ നമ്‍ഘറുകളിലും (പ്രാർത്ഥനാലയങ്ങൾ) സത്രങ്ങളിലും (മഠങ്ങൾ) മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന ഈ അനുഷ്ഠാന കലാരൂപം, ബിനാലെ പോലൊരു അന്താരാഷ്ട്ര കലാവേദിയുടെ ഭാഗമായത് ഏറെ കൗതുകകരമായി. 'അങ്കിയ നാട്ട്' (Ankiya Nat) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഏകാംഗ നാടക രൂപത്തിലാണ് ഭാവനയുടെ നിർമ്മിതി. കഥ പറയുന്ന 'സൂത്രധാർ' ആണ് ഇതിലെ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രം. ശ്ലോകങ്ങൾ ചൊല്ലിയും രംഗങ്ങൾ പരിചയപ്പെടുത്തിയും ധര്‍മ്മ സന്ദേശങ്ങൾ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന സൂത്രധാർ, ഭാവനയുടെ പ്രധാനകഥാപാത്രമാണ്.

ഭക്തിനിർഭരമായ ആവിഷ്കാരങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേകം വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത 'വ്രജബോലി' ഭാഷയിലാണ് സംഭാഷണങ്ങൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രകടനത്തിന് താളം പകരുന്ന ഘോല്‍ എന്ന ചെണ്ടയും ഇലത്താളവും ഇതിലെ സംഗീതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകങ്ങളാണ്. വെറുമൊരു അലങ്കാരത്തിനപ്പുറം കഥാസന്ദർഭങ്ങളുടെ വികാരം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ഉപാധിയായാണ് നൃത്തവും സംഗീതവും ഇതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

പരമ്പരാഗതമായി അസമിലെ ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ മാത്രം അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഭാവനയുടെ തനിമ ഒട്ടും ചോരാതെയാണ് ബിനാലെയിൽ അവതരിപ്പിച്ചത്. പുതിയൊരു ജനവിഭാഗത്തിന് മുന്നിൽ ഈ പൗരാണിക കലയെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം, അതിന്റെ പവിത്രത നിലനിർത്താനും സംഘാടകർ ശ്രദ്ധിച്ചു. സമകാലിക കലയുടെ ലോകത്ത് അനുഷ്ഠാനകലകൾക്ക് എങ്ങനെ ഇടം കണ്ടെത്താം എന്നതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമായി ഈ അവതരണം മാറി.